Webinarreeks Buurtaal: Variaties en verschillen in Belgisch-Nederlands en Nederlands-Nederlands

Wat ga je leren?

Noord-zuidverschil

Nederlanders en Belgen spreken dezelfde taal, maar die is niet identiek. De verschillen zorgen vaak voor grappige situaties, leuke gesprekken, verwondering en verbazing. Maar in de dagelijkse vertaal- en tolkpraktijk hebben die soms vervelende neveneffecten: een onbekend woord zorgt voor onbegrip of misverstanden, een andere zinsstructuur voor ruis op de communicatie. Dat zijn allemaal dingen die je als tolk of vertaler liever niet ziet gebeuren.

In deze reeks bekijken we verschillende taalaspecten van naderbij, leren we met welke hulpmiddelen we zelf kunnen nagaan of er een noord-zuidverschil speelt en hoe we in de praktijk met die verschillen om kunnen gaan. Ten slotte gaan we na waar de mogelijkheden en grenzen van AI liggen en vergelijken we enkele sectoren met elkaar.

Webinar 1: Waarom Belgen u zeggen en Nederlanders jij

Culturele waarden en normen hebben invloed op de manier waarop je communiceert, je woorden kiest, het woord neemt en naar de ander luistert. Het is een vaag en een beladen onderwerp: je cultuur is immers een belangrijk deel van je identiteit. Nederlanders en Belgen die vaak met elkaar samenwerken of die in het andere land wonen of werken, botsen al snel op die cultuurverschillen. We verwachten dat niet, omdat we dezelfde taal spreken en ervan uitgaan dat onze culturen ook ongeveer gelijk zijn. Deze plotse cultuurschokken zijn soms grappig, maar ze kunnen ook voor frustraties en misverstanden zorgen. Aan de hand van deze en andere voorbeeldkwesties illustreren we dat en gaan we na hoe we die verschillen kunnen overbruggen.

Webinar 2: Waarvoor dient een kleedje? Woordenverschillen van Belgen en Nederlanders

We hebben er waarschijnlijk allemaal al eens mee te maken gehad: die Nederlander of die Belg die een woord gebruikte waar je nog nooit van had gehoord en dat iets heel gewoons bleek te zijn. Alleen: jij noemt het net anders. Of de collega die net het tegengestelde bedoelde van wat jij dacht dat hij wilde zeggen. Of dat formulier met een juridisch begrip dat in jouw land gewoon niet bestaat. In een gewoon gesprek geraak je er meestal nog wel uit, maar hoe pak je dit aan als je een vertaling moet maken voor het hele taalgebied. Of stel dat je een tekst moet aanpassen, omdat de klant met zijn bedrijf de grens over wil? Wat doe je dan?

In dit webinar komen de verschillende soorten lexicale verschillen aan bod: institutionele termen, valse vrienden, realia enz. Je leert hoe je ze ontdekt, wat je er wel en niet mee kunt doen en hoe je een tekst ‘vervlaamst’, ‘verhollandst’ of gewoon geschikt maakt voor het hele taalgebied. Dat is niet alleen belangrijk om gewoon goed begrepen te worden. Bij websitevertalingen moet je ook rekening houden met zoekmachines: op welke zoekwoorden wil je klant gevonden worden en zijn die wel hetzelfde in België en Nederland?

Webinar 3: Het of de blog? Rundvlees of rundsvlees? Over lidwoorden en woordvorming

De taaladviseur van de Vlaamse openbare omroep VRT krijgt soms klachten over presentatoren die het woord rundsvlees in de mond nemen. Dat is fout, het moet rundvlees zijn, zeggen de klagers boos. Toch is rundsvlees het gewone woord in België en rundvlees in Nederland. Dit voorbeeld laat zien dat de taalverschillen tussen België en Nederland niet beperkt blijven tot de woordenschat. Ook bij de lidwoorden, in de meervoudsvorming en de woordvorming maken Belgen en Nederlanders soms andere keuzes. We gaan er zelf minder bewust mee om, maar ‘afwijkingen’ vallen wel meteen op. Dat wringt, het voelt fout aan. Daarom is het belangrijk dat we er ons wel bewust van zijn en dat we kunnen inschatten waar de verschillen zitten. Zo kunnen we voorkomen dat we zelf in de ogen van onze lezers of klanten fouten maken.

In dit webinar gaan we na in welke gevallen Belgen en Nederlanders soms andere keuzes maken en welke indruk die op ons maken. Vinden we ze fout of is het gewoon een kwestie van voorkeur? We bekijken ook enkele tools waarmee we zelf het onderscheid tussen een andere keuze en een ‘echte fout’ kunnen maken.

Webinar 4: Ofwel gebruik je inversie, ofwel je doet het niet. Over woordvolgordes

Gebruik jij in een zinsconstructie met ofwel … ofwel de inversie (ofwel kom je mee ofwel blijf je thuis) of niet (ofwel je komt mee, ofwel je blijft thuis)? Is de andere versie fout volgens jou of is het gewoon een kwestie van voorkeur? Wat vind jij van een zin als ‘Ik vraag me af wat hij daarvan moet gedacht hebben?’ Staan de drie werkwoorden op het einde in de goede volgorde? 

Woordvolgordes en zinsstructuren liggen relatief vast in het Nederlands, maar er is wel degelijk een beetje ruimte voor variatie. In sommige gevallen liggen de voorkeuren anders in Nederland en België. Jouw keuze kan een tekst dus een noordelijke of zuidelijke kleur geven of zelfs als vreemd en dus fout overkomen.

In dit webinar kom je te weten bij welke woordcombinaties en zinsstructuren er ruimte is voor variatie en hoe de lezer oordeelt over de verschillende keuzes. Je leert welke volgordes bij bepaalde taalregisters en regio’s horen en wat je daarmee kunt doen als je schrijft voor het hele taalgebied.

Webinar 5: Over geografische variatie bij generatieve AI en in verschillende takken van de vertaalsport

AI is alomtegenwoordig in de vertaalsector – en daarbuiten. Maar kunnen generatieve taalmodellen het verschil zien tussen Belgisch- en Nederlands Nederlands? En kunnen zij teksten genereren die rekening houden met die geografische verschillen? 

In sommige vakdomeinen, zoals bij de Europese Commissie, in de literatuur en in de marketing worden dan weer teksten geschreven die  bedoeld zijn voor het hele taalgebied. Elk domein gaat hier op zijn eigen manier mee om. Hoe doen ze dat, en welke overwegingen spelen hierbij mee? Welke rol spelen registers en doelpubliek en hoe staan zij tegenover variatie in het algemeen?

Aan de hand van deze voorbeelden laat  Miet zien hoe generatieve AI omgaat met variatie. Ze toont ook aan hoe groot de verschillen kunnen zijn tussen uiteenlopende sectoren in de manier waarop een sector ermee omgaat. Hieruit blijkt dat rekening houden met taalvariatie meer is dan een kwestie van patronen en puur talige verschillen. Het gaat breder: kennis van de sector waarin je je beweegt en de doelgroep waarvoor je schrijft zijn van groot belang.

Leerdoelen

• De deelnemer krijgt inzicht in de rol van cultuur bij taalverschillen.
• De deelnemer kan inschatten op welke niveaus er noord-zuidverschillen kunnen bestaan en hoe hij ze zelf kan onderzoeken.
• De deelnemer weet hoe hij/zij in de praktijk moet omgaan met die noord-zuidverschillen.

Relevantie

Veel professionals krijgen in hun praktijk vroeg of laat te maken met noord-zuidverschillen. Tijdens deze cursus leren zij die verschillen te herkennen en krijgen zij strategieën aangereikt om ermee om te gaan, rekening houdend met het doelpubliek en de eisen van de klant.

Leesopdracht

Er is een korte voorbereidingsopdracht per webinar; deze opdrachten zijn beschikbaar in Mijn KTV > Cursussen > de betreffende cursus > Documentatie.
De docent verzoekt je jouw uitwerking van de opdrachten steeds uiterlijk 2 dagen voor aanvang van het betreffende webinar te uploaden via Mijn KTV > Cursussen > de betreffende cursus > Huiswerk.

Miet Ooms is vertaler Engels/Duits naar het (Belgisch-)Nederlands en expert in taalvariatie. Ze onderzoekt de verschillen tussen het Nederlands in België en het Nederlands in Nederland, brengt die in kaart en beschrijft ze. Daarnaast ontwikkelt ze strategieën om in de dagelijkse schrijf- en vertaalpraktijk met die verschillen om te gaan. Hierover heeft ze het boek ‘Buurtaal. Praktische gids voor het Nederlands in België en Nederland’ geschreven. Op haar website taalverhalen.be publiceert ze geregeld nieuwe taalkaarten en beschrijvingen.

Inloggen
Uiterlijk 24 uur voor de start van het eerste webinar ontvang je een instructiebericht met betrekking tot het registreren en inloggen, zodat je de serie kunt bijwonen. Webinars zijn interactieve presentaties (live), die ondersteund worden door een PowerPoint-presentatie op jouw scherm.
Tijdens een livewebinar kun je schriftelijk vragen stellen aan de spreker.

NB: registreer tijdig; je ontvangt dan namelijk 24 uur én 1 uur voor aanvang van het betreffende webinar een melding/herinnering vanuit Zoom.

Opname
Je ontvangt de opname van elk webinar uiterlijk 24 uur nadat het livewebinar heeft plaatsgevonden. Je kunt de opname gedurende 7 dagen afspelen via Mijn KTV. Tijdens de opnames kun je géén vragen stellen aan de spreker.

Verplichte evaluatie
Voor de verstrekking van een KTV-certificaat is het vereist dat je
1) de livewebinars volledig volgt of binnen 7 dagen de opnames volledig bekijkt; én
2) het evaluatieformulier invult. Het evaluatieformulier bevindt zich in Mijn KTV > Cursussen.

Wat heb ik nodig om een webinar(opname) te bekijken?
Om een webinar of opname te kunnen beluisteren/bekijken, heb je slechts een laptop/computer/tablet met een goede internetverbinding en geluid(sboxen) of een headset nodig. 


^{LET OP: de kortingsactie van 30 euro bij drie inschrijvingen, geldt niet voor webinars.}

'Ik heb groot ontzag voor de spreekster. Het blijkt een dermate ingewikkelde materie te zijn dat uitleggen in eenvoudige webinars schier onmogelijk lijkt, maar dat is toch zeer goed gelukt.'

'Miet Ooms is duidelijk zeer ervaren en heeft veel kennis over het Nederlands in de buurlanden Nederland en België. Daarnaast is haar ervaring als vertaler ook prettig voor dit publiek. De huiswerkoefeningen worden tijdens de webinars doorgenomen en zijn zeer relevant voor de verschillende onderwerpen tijdens de webinarserie.'

'De spreekster maakt een materie die heel droog kan zijn erg aansprekend. Dat komt door het gebruik van goede voorbeelden, onderzoeken en goed beeldmateriaal.'

'Miet heeft zo enorm veel kennis en kan het heel erg interessant brengen, het is een plezier naar haar te luisteren.'